Icoonfoto’s en de hedendaagse beeldcultuur

Publiciteitsbeeld van de tentoonstelling Icoonfoto's en de hedendaagse beeldcultuur in het Persmuseum.

Sommige foto’s kent bijna iedereen. Het meisje dat vlucht voor een napalmbombardement. De man die een rij tanks tegen houdt. Of de Dolle Mina’s die begin jaren zeventig Nederland wakker schudden door hun blote buiken te laten zien met daarop de tekst ‘Baas in eigen buik’. Dit soort beroemde foto’s worden icoonfoto’s genoemd. Bij nadere beschouwing roepen de foto’s ook vragen op. Hoe worden we eigenlijk gestuurd in ons beeld van het nieuws en van de geschiedenis? Wanneer is een foto gemaakt en wie heeft er baat bij dat de beelden getoond worden?

Icoonfoto’s bevatten vaak elementen die verwijzen naar andere soortgelijke afbeeldingen. Het komt regelmatig voor dat latere foto’s geïnspireerd zijn op oudere beelden die velen op het netvlies gegrift staan. Icoonfoto’s staan voor meer dan alleen de gefotografeerde nieuwsgebeurtenis.

Dikwijls schuilen bijzondere wetenswaardigheden en symboliek achter het beeld dat we te zien krijgen. Deze extra betekenissen kunnen in de loop van de tijd veranderen. Soms worden de foto’s in een totaal andere context hergebruikt. Het wellicht belangrijkste kenmerk van icoonfoto’s is dat veel mensen de foto’s kennen en herkennen. Maar wat voor de ene persoon een icoonfoto is, hoeft dat voor de ander nog niet te zijn.

De tentoonstelling Icoonfoto’s en de hedendaagse beeldcultuur heeft het Persmuseum gemaakt in samenwerking met Martijn Kleppe die zich deels baseerde op zijn boek Canonieke Icoonfoto’s. Kleppe is als historicus verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij schrijft maandelijks in NRC Handelsblad in zijn rubriek ‘Beeldverhaal’ over persfotografie. Via zijn website www.mijnicoonfoto’s.nl kun je je eigen icoonfoto’s kiezen en een poster samenstellen.

Vanwege het feit dat er op veel icoonfoto’s rechten berusten, wordt er in deze webexpositie een kleine selectie van de bewerkingen van iconische foto’s van Che en Obama getoond. Het is niet toegestaan de foto’s voor andere doeleinden te gebruiken.

Terug naar overzicht